De vrijmaking van de energiemarkt betekent dat de verbruiker voortaan vrij zijn elektriciteit- en gasleverancier kan kiezen en zo kan genieten van de vrije concurrentie.

De beslissing om van leverancier te veranderen is heel eenvoudig voor de verbruiker. Deze moet enkel zijn nieuwe leverancier verwittigen (leveranciers en netwerkbeheerder vervolgen onderling de procedure van de overdracht). De overdracht is daarnaast ook volledig kosteloos voor zover de voorwaarden van opzeg van het lopend contract worden gerespecteerd.

Een verandering van leverancier vereist geen enkele verandering aan de bestaande installatie.

Hoe werkt dit per regio ?
Sinds 1 juni 2003 is de elektriciteit- en gasmarkt volledig vrijgemaakt in Vlaanderen.

In Wallonië en Brussel is de totale vrijmaking van de elektriciteit- en gasmarkt voorzien vanaf 1 januari 2007. Tot nu toe zijn alleen de "professionele" klanten (klanten met uitsluitend professioneel verbruik) en de "groene klanten" (klanten met uitsluitend groen energieverbruik) vrijgemaakt.

Hoe werkt de vrijgemaakte markt ?
Vóór de vrijmaking verzorgden de intercommunales tegelijkertijd de verspreiding/levering en de verkoop van energie aan de verbruikers op hun grondgebied.
Door de vrijmaking worden deze 2 activiteiten opgesplitst : de intercommunales zullen verder de distributie (deze activiteit is niet vrijgemaakt) blijven verzekeren op hun grondgebied, de leveranciers zullen de verkoop (deze activiteit staat open voor vrije concurrentie) van elektriciteit en gas aan de verbruikers voor hun rekening nemen.

De belgische markt is verdeeld in 3 regionale markten (Vlaanderen, Brussel en Wallonië). Om te kunnen optreden op een markt, moet een leverancier over een geldige licentie beschikken voor deze markt; het octrooi van zulk een licentie maakt deel uit van een voorafgaande studie en het is enkel in geval van positief advies, dat de licentie wordt afgeleverd door de minister of de regularisatiedienst voor de betreffende regio (VREG in Vlaanderen, CwAPE in Wallonië, IBGE-BIM in Brussel). Alle verleende licenties kunnen op elk ogenblik worden ingetrokken als blijkt dat de leverancier zijn verplichtingen of de geldende reglementen niet respecteert.