Maakt sociaal energietarief plaats voor energiepremie?

Ruim 400.000 Belgische gezinnen hebben vandaag recht op het sociaal energietarief. Ze betalen een gunsttarief voor elektriciteit en aardgas dat enkele honderden euro’s lager ligt dan de commerciële tarieven. Volgens de federatie van energieleveranciers kampt het sociaal tarief evenwel met ernstige tekortkomingen. Ze pleit voor een sociale premie ter vervanging van het huidige systeem. Waar gaat het over en welke verandering zou dat teweeg brengen?

Wat is het sociaal tarief?

Het sociaal tarief is een lager energietarief om personen of gezinnen met een lager inkomen of specifieke noden te helpen om hun energiefactuur te betalen. Eind 2020 – voor de invoering van de tijdelijke en ondertussen beëindigde uitbreiding van het aantal rechthebbenden – gold het sociaal tarief voor 322.248 aardgascontracten en 522.152 stroomcontracten. Dat is telkens ruim 10% van de contracten.

Hoeveel bedraagt het voordeel vandaag?

Gezinnen met een sociaal tarief betalen bij een gemiddeld aardgasverbruik van 17.000 kWh vandaag jaarlijks 883,16 euro. Het goedkoopste commerciële tarief bedraagt 1.1318,34 euro. Voor elektriciteit hoesten rechthebbenden bij een verbruik van 3.500 kWh 842,51 euro op via het sociaal tarief, tegenover 1.064,15 euro via het laagste commerciële tarief. Het sociaal tarief ligt dus respectievelijk 435,18 euro en 221,64 euro lager dan het goedkoopste tarief voor niet-rechthebbenden.

Waarom willen energieleveranciers verandering?

De federatie voor energieleveranciers FEBEG geeft aan dat het huidige sociaal tarief tijdens de energiecrisis wel degelijk een onmisbare beschermende rol heeft gespeeld om de prijsschok op te vangen. “Toch heeft het sociaal tarief ook te kampen met ernstige tekortkomingen”, duidt woordvoerder Stéphane Bocqué. “De energiecrisis heeft verschillende pijnpunten blootgelegd.” Voor de consument bleek het systeem complex en gebeurde de toekenning niet altijd automatisch. De differentiatie in functie van het inkomen en de gezinssamenstelling liep ook wel eens spaak. Voor de producenten en leveranciers leidt het sociaal tarief tot hogere kosten. “Bovendien moeten de energieleveranciers het sociaal tarief voorfinancieren en recupereren ze het voordeel dat de klant geniet pas later van de overheid. Daarnaast stelde het sociaal tarief ook de overheid voor verschillende uitdagingen.”

Hoe ziet het alternatief eruit?

FEBEG pleit voor een energiepremie of energiecheque ter vervanging van het sociaal tarief. De overheid kiest daarbij welke doelgroepen aanspraak maken op de premie. Zo’n cheque zou naar Frans model niet alleen bruikbaar zijn om de energiefactuur te betalen, maar onder meer ook voor de investeringen in energiebesparende ingrepen.

Wat zijn de voordelen?

Het federaal basispakket voor energie dat de federale overheid voorbije winter toekende, illustreerde volgens de sectorfederatie de eenvoud van een energiepremie. “Het maakt het eenvoudiger om een onderscheid te maken op basis van de doelgroepen en inkomens. Het toekenningsproces verloopt efficiënter en het is budgettair gemakkelijker beheersbaar, aangezien de hoogte van de premie vooraf gekend is. Bovendien zou een energiepremie toekomstgerichte toepassingen op het vlak van hernieuwbare energie stimuleren”, luidt het.

Komt de energiepremie er sowieso?

De energiepremie maakt deel uit van het memorandum voor de verkiezingen van 2024 dat FEBEG heeft gepubliceerd. Het behoort dus tot de wensen die de sectorfederatie aan de beleidsmakers overmaakt en staat dus nog niet in steen gebeiteld.