Maandelijkse energiefactuur: wanneer is overstappen interessant?

De jaarlijkse eindafrekening voor elektriciteit en aardgas geeft veel gezinnen stress. De onzekerheid of je moet bijbetalen of geld terugkrijgt, heeft een grote impact op het gezinsbudget. Om die onzekerheid weg te nemen, kan je in Vlaanderen kiezen voor een maandelijkse energiefactuur. Je betaalt dan niet langer via de traditionele voorschotfacturen, maar ontvangt elke maand een afrekening op basis van je reële verbruik tijdens de afgelopen maand.

Hoe verschilt de maandelijkse afrekening van de voorschotfactuur?

De meeste huishoudens in Vlaanderen betalen momenteel een maandelijks voorschot. Dit bedrag is een schatting, gebaseerd op je historische verbruik. Pas aan het einde van het contractjaar volgt de slotfactuur, waarbij de energieleverancier kijkt in welke mate je werkelijke verbruik verschilt van de betaalde voorschotten.

Bij een maandelijkse energiefacturatie verdwijnt het systeem van de voorschotten. Je betaalt exact wat je de voorbije maand hebt verbruikt. Je kan het vergelijken met de factuur van je telecomoperator. Dit biedt een transparant overzicht van je energiekosten, direct gekoppeld aan je huidige leefsituatie.

Het grote voordeel: geen factuurshock meer

Het grootste voordeel van maandelijkse energiefacturen volgens je werkelijke verbruik is dat je onverwachte kosten op het einde van het jaar vermijdt. Dit is vooral relevant in de volgende situaties:

• Wijziging van je gezinssamenstelling: Bij gezinsuitbreiding stijgt je energieverbruik. Met een maandelijkse afrekening zie je dit direct in je kosten, in plaats van pas een jaar later.
• Investeringen ter verbetering van de energieprestatie van je woning: Heb je onlangs zonnepanelen, een warmtepomp of extra isolatie geplaatst om energie te besparen? Dan zie je het effect ervan meteen op je eerstvolgende factuur.
• Variabele energieprijzen: Tijdens de energiecrisis bleek dat vaste voorschotten de stijgende marktprijzen vaak niet dekten, met peperdeure slotfacturen tot gevolg. Bij een maandelijkse afrekening worden prijsschommelingen direct verwerkt.

Extra interessant voor wie een tweede verblijf heeft

Een maandelijkse afrekening is vooral interessant voor gezinnen met een afwijkend verbruikspatroon, zoals tweedeverblijvers. In het klassieke voorschotsysteem verdeelt je energieleverancier het jaarverbruik forfaitair over de maanden volgens een standaardverbruiksprofiel (SLP). Dat is een theoretisch model dat ervan uitgaat je de meeste energie in de winter verbruikt, wanneer de prijzen doorgaans hoger zijn. Wie in een dure wintermaand niet in zijn tweede verblijf aanwezig was, betaalt volgens dat systeem toch een hoog voorschot gebaseerd op de toenmalige marktprijzen. Met een maandelijkse afrekening betaal je enkel voor de energie die je effectief verbruikt wanneer je aanwezig bent.

Opgelet: hogere maandelijkse energiefactuur in de winter

Hoewel de maandelijkse energiefactuur transparantie biedt, is er een belangrijk nadeel: de schommeling in de maandbedragen. In de winter ligt het verbruik (vooral voor aardgas) aanzienlijk hoger dan in de zomer. Waar een voorschotfactuur deze kosten spreidt over het hele jaar, moet je bij een maandelijkse afrekening in de wintermaanden over een grotere financiële buffer beschikken.

De cijfers: al meer dan 130.000 Vlaamse gezinnen overgestapt

De maandelijkse elektriciteitsafrekening zit in de lift in Vlaanderen. In december 2025 kozen 132.747 Vlaamse gezinnen voor dit systeem, een stijging van bijna 62 pocent op jaarbasis. Voor aardgas is de trend vergelijkbaar, met 78.463 huishoudens die de overstap maakten.

Om gebruik te kunnen maken van dit systeem, moet je aan twee voorwaarden voldoen:

1. Je beschikt over een digitale meter.
2. Je vraagt de maandelijkse afrekening expliciet aan bij je energieleverancier. Alle leveranciers in Vlaanderen zijn vandaag verplicht om deze optie aan te bieden.

Benieuwd of overstappen naar een maandelijkse energiefacturatie interessant is voor jou? Onze energie-experten geven je met plezier advies.