“Te weinig concurrentie op de Belgische energiemarkt”: dit zijn de mogelijke gevolgen

Het aantal energieleveranciers dat in België actief is, daalde de voorbije jaren. Dat betekent volgens sectorfederatie FEBEG een marktverzwakking. En die heeft ook een impact voor de consument …

Ons land telde in 2020 21 leveranciers voor elektriciteit en 20 voor aardgas. Eind 2022 daalde dat aantal tot 17 voor elektriciteit en 16 voor aardgas. Energieregulatoren beoordelen de concentratiegraad van de energiemarkt niet alleen via het aantal spelers, maar ook aan de hand van de Herfindahl-Hirschman Index (HHI). Die bereken je door de som te maken van het kwadraat van het marktaandeel van alle leveranciers in een markt. Wanneer er bijvoorbeeld vier operatoren zijn met elk een marktaandeel van 25 %, dan wordt de HHI vier keer 25 in kwadraat of dus 2.500. Economisten stellen dat een HHI onder de 2.000 aangewezen is en dat een HHI boven 2.500 wijst op risico’s voor de marktwerking. Na 2020 oversteeg de HHI voor de energiemarkt in ons land telkens de kaap van 2.500. In 2020 bedroeg de HHI 2.752 voor elektriciteit en 2.638 voor aardgas.

Overnames, faillissementen en beleid

De daling van het aantal leveranciers sinds 2021 is volgens de federale energieregulator te wijten aan een aantal overnames en faillissementen. “Daarnaast is er de impact van een enkele beleidsbeslissingen die de Belgische energiemarkt voor leveranciers minder interessant maken. Energieleveranciers moeten tevens aan strengere regels voldoen om tot de markt toe te treden. Tot slot neemt het aantal openbare dienstverplichtingen (ODV’s) dat op hen rust toe, met name in het Waalse en Brussels Hoofdstedelijke Gewest. Hierdoor slinken hun winstmarges”, luidt het. Marc Van den Bosch, general manager van sectorfederatie FEBEG, noemt de verminderde winstmarges een understatement. “De financiële resultaten van 2022 van de belangrijkste Belgische energieleveranciers wijzen op grote financiële verliezen. Het is absoluut noodzakelijk dat de betrokken overheden de concurrentiële dynamiek herstellen, in het bijzonder in Brussel en Wallonië. Dat impliceert een beperking van de kosten voor ODV’s.”

Risico op hogere prijzen en lagere kwaliteit

Wat de gevolgen van marktverschraling zijn, geeft de Europese Commissie aan in haar concurrentierichtlijnen. “Concurrentie bevordert ondernemerschap en efficiëntie, biedt consumenten meer keuze en houdt de prijzen laag en de kwaliteit hoog.” De situatie is het meest precair in Brussel, waar veel energieleveranciers zich terugtrokken omwille van de problematiek van wanbetalingen en achterstallige tegoeden. In september 2021 waarschuwde de lokale energieregulator Brugel al voor  de voortdurende achteruitgang van de concurrentie op de Brusselse energiemarkt. Brugel benadrukte de mogelijke gevolgen voor de consument en identificeerde vier risico’s: een stijging van de energieprijzen, de onmogelijkheid om van leverancier te veranderen, de onmogelijkheid om een contract te krijgen en de onmogelijkheid om van een energiedienst te genieten in geval van schulden. [cta_box center]