Capaciteitstarief: wat verandert er voor wie over een analoge of digitale meter beschikt?

Vanaf 1 januari 2023 betaal je de netkosten grotendeels op basis van jouw piekverbruik. Het hoogste stroomverbruik dat je per maand gedurende een kwartier optekent, bepaalt dan het zogenaamde capaciteitstarief. De registratie van die gegevens gebeurt met behulp van jouw digitale meter. Maar wat verandert er wanneer je nog over een klassieke, analoge meter beschikt?

Impact capaciteitstarief op ruim 20% van de energiefactuur

De elektriciteitsfactuur omvat verschillende onderdelen. Om energie tot bij je thuis of tot bij je onderneming of organisatie te krijgen, betaal je distributietarieven. Ze omvatten onder meer de zogenaamde netkosten. Dat zijn de kosten voor het aanleggen, onderhouden en beheren van de netten en het vervoer van elektriciteit. Vanaf 2023 verandert de tarifering voor een groot deel van de netkosten, met als doel de overbelasting van het stroomnet en de daarmee gepaarde kosten te vermijden. In totaal heeft die wijziging een impact op naar schatting 21% van de huidige elektriciteitsfactuur.

Wat is je maandpiek?

Vandaag rekent de netbeheerder de distributienettarieven voor gezinnen en kmo’s nog volledig aan op basis van de afgenomen hoeveelheid stroom: hoe meer elektriciteit je verbruikt, hoe meer je betaalt voor het gebruik van het elektriciteitsnet. Vanaf 2023 gebeurt die berekening voor een groot deel van de netkosten op basis van de gemiddelde maandpiek. Zo’n maandpiek is het kwartier met het hoogst verbruikte vermogen dat jouw digitale meter tijdens een maand registreert. Of met andere woorden: schakel je gedurende vijftien minuten alle energieverslindende toestellen tegelijk in, dan gaat jouw maandpiek stevig de hoogte in.

Om de gemiddelde maandpiek te bekomen, geldt het gemiddelde van de twaalf meest recente maandpieken. Zijn er nog geen meetgegevens van de laatste twaalf maanden beschikbaar, dan geldt het gemiddelde van de beschikbare maandpieken als maatstaf.

Digitale meter in 2023?

De digitale meter vormt een cruciale schakel om dat piekvermogen en bijgevolg ook het capaciteitstarief te berekenen. Niet iedereen beschikt al over een digitale meter. Eigenaars van zonnepanelen kunnen de plaatsing van hun digitale meter zelfs uitstellen tot 2025.

Capaciteitstarief: vast bedrag bij analoge meter

Toch verandert ook in dat geval de aanrekening van de netkosten. Eigenaars van een analoge meter betalen een jaarlijkse bijdrage voor de netkosten. Dat bedrag stemt overeen met de minimale bijdrage die bij gezinnen en kmo’s met een digitale meter vervat zit in het capaciteitstarief. De tarifering van alle overige distributiekosten gebeurt als vanouds op basis van het verbruikte aantal kilowattuur elektriciteit.

Betalen eigenaars van een digitale meter meer?

Het lijkt dus op het eerste gezicht alsof eigenaars van een analoge meter zich (andermaal) in de meest gunstige positie bevinden, aangezien zij sowieso een minimale bijdrage betalen, terwijl wie over een digitale meter beschikt – afhankelijk van zijn piekverbruik – mogelijk een hoger tarief ophoest. Volgens Leen Vandezande, woordvoerder van de VREG, zal het echter niet uitmaken over welke type meter je beschikt: “Het klopt dat het aandeel netkosten bij de berekening van de gemiddelde maandpiek veelal hoger zal liggen voor klanten met een digitale meter. Daar tegenover staat dat het kilowattuurtarief voor de overige kosten lager zal liggen dan bij een klassieke, analoge meter.”

VREG: beperkte impact op stroomfactuur

De VREG maakt zich sterk dat de invoering van het capaciteitstarief geen drastische impact zal hebben op de stroomfactuur. Volgens voorlopige simulaties van de Vlaamse energieregulator zal ruim 60% van de gezinnen zijn distributienettarieven zien dalen of met maximaal 10% toenemen. De kleine gebruiker zou meer betalen, terwijl gezinnen met een gemiddeld tot hoger verbruik hun netkosten zelfs zien inkrimpen, op voorwaarde dat ze erin slagen van hun piekvermogen binnen de perken te houden en dus niet alle grote verbruikers tegelijk inschakelen.

Hoeveel je als precies betaalt aan netwerkkosten in 2023 weet je pas echt zeker met een vergelijking. Niet alleen met de VREG-simulatietool, maar ook via Mijnenergie.be berekenen je het.

Capaciteitstarief uitgesteld tot 1 januari 2023

De invoering van het capaciteitstarief was voorzien voor 1 januari 2022. Op verzoek van Fluvius en de Vlaamse overheid werd de invoering uitgesteld tot 1 juli 2022. Deze deadline werd echter nog met 6 maanden verlengt. Het capaciteitstarief treedt nu in werking op 1 januari 2023. Met de invoering van het capaciteitstarief vindt ook de afschaffing van het voordeel van het nachttarief op het onderdeel netkosten bij een tweevoudig tarief (dag- en nachttarief) plaats.

Benieuwd naar je eigen piekverbruik en de netwerkkosten die je hiervoor betaalt?

Fluvius stelt sinds kort het hoogste gemeten kwartiervermogen per maand (= jouw maandpiek) rechtstreeks beschikbaar op zijn klantenportaal.