Taxshift voor energie? Zo zou je stroom- en aardgasfactuur moeten veranderen

Zowel energieleveranciers als academici pleiten onomwonden voor een taxshift op de energiemarkt. Een verschuiving van de belastingen op elektriciteit naar gas en andere fossiele brandstoffen moet de verkoop van warmtepompen en bijgevolg ook de transitie naar hernieuwbare energie stimuleren. Vandaag kost 1 kilowattuur stroom evenwel nog altijd 3,8 keer meer dan een kilowattuur aardgas.

Met die prijsverhouding schaart ons land zich achteraan het Europese peloton. In Nederland is stroom ongeveer tweemaal duurder, maar ook in Frankrijk, Duitsland en de Scandinavische landen liggen de verhoudingen vanuit duurzaamheidsperspectief een pak beter. Experts schatten een verhouding tussen 2 en 2,5 als aangewezen om onder meer de investering in warmtepompen financieel echt rendabel te maken.

Verschuiving van 85 euro

Vooral de heffingen vormen de grote boosdoeners. Daarin zitten openbaredienstverplichtingen vervat, zoals de kosten voor de groenestroomcertificaten, de ondersteuning voor sociaal kwetsbare klanten en investeringen in hernieuwbare energie. De heffingen vertegenwoordigen volgens de boordtabel van de federale energieregulator CREG 34,44% van onze elektriciteitsfactuur, terwijl dat voor aardgas slechts om 14,68% gaat. De toenmalige federale regering kondigde vorig jaar aan de accijnzen op stroom geleidelijk aan te schrappen. Concreet plant ze een verschuiving van 50% van de accijnzen op elektriciteit naar de accijnzen op de fossiele brandstoffen aardgas en propaan. Dat zou moeten resulteren in een besparing van ongeveer 85 euro op de stroomfactuur, waarbij de aardgasafrekening ter compensatie wel zal stijgen.

250 euro wenselijk

Baseren we ons op de prijzen van juli, dan zou de prijsverhouding tussen aardgas en stroom na dergelijke aanpassingen nog 3,3 bedragen. Een stap in de goede richting dus, maar nog een eind verwijderd van de beoogde verhouding tussen 2 en 2,5. Om dat peil te bereiken, zouden de lasten in totaal met ongeveer 250 euro moeten verschuiven van de stroom- naar de aardgasfactuur.

Omgekeerde beweging nettarieven

Naast heffingen betalen gezinnen ook nettarieven. Om de kosten van de energietransitie te dekken, voltrekt zich op dat vlak een omgekeerde beweging. Volgens de voorgestelde tariefmethodologie voor de volgende drie jaar, stijgen de nettarieven voor elektriciteit in 2025 met gemiddeld 82 euro, terwijl voor aardgas een daling van 21 euro in de pipeline zit. Die hogere lasten maken elektriciteit momenteel duurder dan aardgas, wat volgens de VREG een verkeerd signaal is voor de energietransitie. Om de kloof tussen elektriciteit en aardgas te verkleinen, pleit ook de VREG voor een herziening van de financiering van openbaredienstverplichtingen.   [cta_box center]