Energiedelen een maat voor niets door extra kosten leveranciers

Experts beschouwen het als een belangrijk onderdeel van onze energietoekomst, maar toch raakt energiedelen nauwelijks van de grond. In theorie zouden zowel de deler als de ontvanger een financieel voordeel halen uit het onderling verhandelen van overtollige stroom. In de praktijk blijkt dat tegen te vallen. Bij twee van de vijf grootste energieleveranciers ben je zelfs duidelijk beter af door jouw stroom gewoon op het net te injecteren. De boosdoener? De kosten die de meeste leveranciers voor zowel de deler als ontvanger aanrekenen.

Sinds het voorjaar van 2022 kan je in Vlaanderen zonnestroom die je zelf niet gebruikt wegschenken of doorverkopen. Die stroom deel je bijvoorbeeld tussen jouw verschillende eigendommen, binnen energiegemeenschappen en met bewoners van hetzelfde appartementsgebouw. Daarnaast is het mogelijk om de elektriciteit van jouw zonnepanelen te verkopen aan buren, familie, vrienden of wie dan ook interesse toont. Die partijen komen onderling een prijs overeen, waar iedereen idealiter voordeel uit haalt.

Veelal geen win-winsituatie

Het komt er dus op aan om een prijs te bepalen die voor de deler hoger ligt dan het injectietarief dat hij zou ontvangen voor zijn overtollige stroom die hij op het stroomnet plaatst. De ontvanger hoopt dan weer minder te betalen dan het verbruikstarief van zijn energieleverancier. Wanneer de overeengekomen prijs aan beide wensen voldoet, ontstaat een win-winsituatie. Mijnenergie.be berekende de prijsvork per energieleverancier om aan dat ideale scenario te beantwoorden. De prijsvergelijker ging uit van een gedeelde stroom van 2.000 kilowattuur per jaar, tegen de huidige variabele energieprijzen. Bij vijf van de dertien energieleveranciers was er in dat geval geen win-winsituatie mogelijk. In twee andere gevallen oogde de prijsvork met amper 50 euro flinterdun.  

 

Tot 150 euro kosten

Niet toevallig rekenen die zeven energieleveranciers stevige kosten aan voor energiedelen. Luminus, Mega en Frank Energie spannen de kroon met een kostenplaatje van 150 euro voor zowel de deler als de ontvanger. N-VA en CD&V omschreven die kosten eerder als een vorm van sabotage. De federatie voor energieleverancier FEBEG vindt de kosten dan weer gerechtvaardigd. “De kosten en baten zijn niet evenwichtig verdeeld. Ook op het vlak van markt- en administratieve processen moet het systeem nog groeien. Tot er meer structurele oplossingen zijn, is het terecht dat leveranciers de kosten aanrekenen. Die kosten zijn openbaar en vormen een element waarmee afnemers rekening kunnen houden bij het kiezen van een leverancier in een vrije en concurrerende markt”, stelt general manager Marc Van den Bosch.

“Vrije markt”

De Vlaamse energieregulator VREG geeft aan zelf niet in te grijpen. “Leveranciers hebben de commerciële vrijheid om extra kosten of voorwaarden op te leggen – dat is de vrije marktwerking die speelt”, legt woordvoerster Moniek Schelstraete uit. Naast de hoge kosten staan nog andere factoren de groei van energiedelen in de weg. De gedeelde stroom moet je als ontvanger binnen het kwartier verbruiken. Gebeurt dat niet, dan vertrekt die gewoon naar het stroomnet. Daarnaast loopt de opstart van energiedelen bij de consument niet altijd van een leien dakje. De federale ombudsman voor energie ontving in de eerste negen maanden van 2023 al vijftig klachten rond die problematiek.

Populairst tussen eigen toegangspunten

De combinatie van die verschillende elementen komt ook tot uiting in het aantal uitgerolde projecten. Begin december had Fluvius 1.238 projecten rond persoon-aan-persoonverkoop opgetekend. De populairste vorm van energiedelen is die tussen toegangspunten van eenzelfde eigenaar. In dat geval gaat het bijvoorbeeld over het delen van energie tussen de hoofdverblijfplaats en het tweede verblijf.