Stijging energieprijzen laatste 12 jaar

De stijging van de energieprijzen tussen 2007 en 2019 is niet minder dan spectaculair te noemen. Momenteel kan u als consument echter uitzonderlijk profiteren van de zware concurrentiestrijd op de energiemarkt.

De CREG (Commissie voor de Regulering van de Elektriciteit en het Gas, het federaal organisme voor de regulering van de elektriciteits- en aardgasmarkt in België, red) publiceert jaarlijks een rapport met een overzicht van de energieprijzen voor huishoudelijke klanten (*).

De energieregulator neemt 2007 als startpunt: het eerste jaar van de liberalisering van onze energiemarkt. Het is dus redelijk gemakkelijk om een vergelijkingsoefening te maken over de jaren heen. Al is die natuurlijk niet afgewogen tegen bijvoorbeeld een stijging van koopkracht of gemiddelde inkomens.

Stijging energieprijzen over de hele lijn

De elektriciteitsprijs steeg voor een Belgisch gezin met een gemiddeld verbruik (3.500 kWh) tussen 2007 en 2019 met 66,41%. Dat betekent op jaarbasis een verhoging van gemiddeld:

• 502,76 euro in Vlaanderen
• 233,83 euro in Brussel
• 379,53 euro in Wallonië

De aardgasprijs ging minder snel de hoogte in. De Belgische consument betaalde bij een gemiddeld verbruik van 23.260 kWh 18,70% meer. Goed voor een stijging op jaarbasis van gemiddeld: 

• 118,41 euro in Vlaanderen
• 152,99 euro in Brussel
• 353,52 euro in Wallonië

Kosten in detail

Als we wat dieper in de cijfers van het rapport duiken, dan zien we ook dat bijna elk onderdeel van de energiefactuur bijdroeg tot de stijging van de energieprijzen.

A. Energiekosten

Voor elektriciteit: +64,49% in Vlaanderen, +18,40% in Brussel en Wallonië
Voor aardgas: +7,70% nationaal

De energiekosten zijn het enige onderdeel waar uw leverancier rechtstreeks een invloed op heeft. Het gaat om de werkelijke kost voor aardgas en/of elektriciteit. In principe aangevuld met een winstmarge voor uw leverancier. Als u veel verbruikt, zal u het hier voelen.

Daarnaast betaalt u ook een jaarlijkse vergoeding voor administratieve handelingen en kosten voor groene stroom en de zogenaamde warmtekrachtkoppeling (afgekort wkk). Bij warmtekrachtkoppeling wordt tegelijkertijd warmte en elektriciteit geproduceerd met behulp van een motor op één brandstof. Dat kan een fossiele brandstof (stookolie of aardgas) of hernieuwbare brandstof zijn (biogas of biomassa). De bijdrage voor wkk nam ook sterk toe – +275,40% nationaal. De reden? De overheid rekent ze steeds meer aan om de almaar strengere klimaatdoelstellingen en de transitie naar groene, hernieuwbare energie mee te helpen financieren.

B. Distributienettarieven

Het distributienettarief voor elektriciteit ging ten opzichte van 2007 met 137,21% de hoogte in voor Vlaamse gezinnen, met 48,29% in Brussel en met 59,73% in Wallonië. Voor aardgas gaat het om een stijging van 17,61% in Vlaanderen, 15,07% in Brussel en 66,08% in Wallonië.

De distributiekosten dekken onder andere de kosten voor vervoer van elektriciteit en aardgas over het distributienet tot bij u thuis of tot bij uw onderneming, de aanleg en het onderhoud van nieuwe kabels en leidingen en de kosten voor de zogenaamde openbaredienstverplichtingen.  O.a. toekenning van premies en de aankoop van groenestroomcertificaten. Ze hangen af van uw netbeheerder en verschillen dus van regio tot regio.

C. Openbare heffingen

Voor elektriciteit:
+61,27% in Vlaanderen
+139,51% in Brussel
+553,31% in Wallonië
Voor aardgas:
+175,30% in Vlaanderen
+151,40% in Brussel
+1.026,69% in Wallonië

Een deel van de energieprijs die we betalen bestaat uit federale en gewestelijke heffingen. De stijging van de energieprijzen is vooral te wijten aan de gestegen federale bijdrage en de invoering van nieuwe toeslagen. De gewestelijke verschillen vallen toe te schrijven aan de vennootschapsbelasting op de netwerkactiviteiten van de distributienetbeheerders, die in Wallonië en Brussel sinds 2015 onder de lokale heffingen valt.

D. Energiebelasting en btw

Voor elektriciteit:
+91,46% in Vlaanderen
+35,48% in Brussel
+57,91% in Wallonië
Voor aardgas:
+8,62% in Vlaanderen
+10,95% in Brussel
+27,60% in Wallonië

Het btw-tarief van 21% voor aardgas en elektriciteit geldt voor alle onderdelen van de energiefactuur, uitgezonderd voor de federale bijdrage en de bijdrage energiefonds.

Impact corona

Het goede nieuws is dat de energieprijzen sinds het jaareinde van 2019 fors zijn gedaald, omwille van de combinatie van een lage energievraag tijdens de coronacrisis, in combinatie met een hoge productie uit zon en wind.

De CREG becijferde onlangs dat een variabel stroomcontract 18% goedkoper is dan een jaar geleden. Bij een vast tarief betaalt u gemiddeld 13% minder. Het effect op de aardgasfactuur is nog spectaculairder: liefst zeven op de tien gezinnen kunnen volgens de CREG jaarlijks ruim 230 euro besparen op hun gasfactuur.

Een analyse via vergelijkingssite Mijnenergie.be leert dat het verschil tussen het duurste en het goedkoopste elektriciteitscontract vandaag oploopt tot meer dan 220 euro. Voor aardgas zien we op de energiemarkt zelfs een verschil van meer dan 400 euro. Dat valt deels toe te schrijven aan de opmerkelijke kortingen waarmee leveranciers naar nieuwe klanten lonken. Daar haalt u maximaal voordeel uit. Dat zorgt ook voor records in aantal overstappen.

Een voorbeeld: Engie afficheert momenteel 55% korting op de kilowattuurprijs + 35 euro extra welkomstpremie voor wie een nieuw aardgascontract via de vergelijkingssite afsluit.

(*) Bron: CREG, Studie over de componenten van de elektriciteits- en aardgasprijzen, 09/04/2020.